Dames en heren,

Ik licht hier graag het standpunt toe van het lokaal bestuur. Dit standpunt moet natuurlijk geschetst worden in een bredere context.

Die bredere context start met een wereldcontext: er zijn honderdduizenden asielzoekers vertrokken vanuit probleemgebieden; en die probleemgebieden liggen aan de grens van Europa, niet verder. De Middellandse Zee is onze grens. België is geen eiland in de wereld, laat staan in Europa. Ook ons land wordt dus geconfronteerd met de problematiek van de asielzoekers. Een 32000 asielzoekers worden momenteel in België opgevangen. Ter herinnering: in Duitsland zijn vorig jaar 1,1 miljoen asielzoekers aangekomen. Ik raad allen aan om eens naar onze zustergemeente Essen-Oldenburg op bezoek te gaan, dan kan men ondervinden wat de betekenis is van het woordje “relatief”, hoe relatief de problematiek is in onze gemeente t.o.v. bv. Essen-Oldenburg.

Eerlijk gezegd, ervaar ik als burgemeester dat deze problematiek op Belgisch niveau tot nu toe goed is aangepakt. En als burgemeester van een gemeente gelegen aan de grens met Nederland, ervaar ik bovendien, en dat heb ik trouwens ook al besproken met mijn buurburgemeesters, dat het een en ander in België beter is aangepakt dan in Nederland:

Kort gezegd komt het erop neer dat de Belgische aanpak tot nu toe lukt door een combinatie van grootschalige opvang en kleinschalige opvang. De grootschalige opvang wordt door de federale overheid zelf georganiseerd, in grootschalige accommodaties van Fedasil, het Rode Kruis, enz. De kleinschalige opvang wordt georganiseerd door de OCMW’s, in Lokale Opvanginitiatieven (LOI’s). En de OCMW’s krijgen daar geld voor. Een spreidingsplan benadrukt de verantwoordelijkheden die de lokale besturen in dat opzicht moeten opnemen.

Net zoals België geen eiland is in de wereld, is ook Essen geen eiland in België. Dat zijn we trouwens nooit geweest, en de tijd dat we dat waren, t.t.v. de Doodendraad tijdens de Groote Oorlog, wilden we daar zo snel mogelijk van af. Maar onafgezien van die periode, zijn we nooit een eiland geweest:

Ten tijde van de Kosovocrisis vingen we bijna 40 asielzoekers op in Essen. Nadien is dat teruggevallen tot een niveau van ongeveer een twintigtal mensen die de laatste jaren in Essen werden opgevangen. Door de huidige vluchtelingencrisis werd dit aantal opgetrokken, dat is niet meer dan logisch. Tot dramatische niveaus? Momenteel huisvesten we een dertigtal asielzoekers.

* * *

Waarvoor staan we in Essen? Hoe willen we daarmee omgaan in onze gemeente?

Laat ons heel duidelijk zijn: wij bekijken asielzoekers niet als probleemgevallen, niet als probleem nr. zoveel, niet als criminelen of verkrachters. Asielzoekers zijn mensen van vlees en bloed, en net als elke mens hebben zij het recht om menswaardig behandeld te worden. Of men nu rijk of arm is, of men nu Nederlander, Belg of Syriër is, of men nu zwart, bruin of blank ik, dat doet er niet toe.

Het is voor onze gemeente, naast een bestuurlijke plicht, ook een morele plicht, om onze verantwoordelijkheid hierin te nemen, om deze mensen op te vangen.

En misschien moeten we toch eens terug een ander gegeven aanhalen, nu ongeveer honderd jaar geleden. Toen werden honderden Essenaren opgevangen in vluchtoorden in Gouda en Uden. Onlangs nog heeft de gemeente Essen een kleine sponsoring gegeven voor de oprichting van een herdenkingsplek in Uden. Of laten we ook de gruwel van de Tweede Wereldoorlog niet vergeten. Ook toen zijn vele Essenaren gevlucht, en de gruwel was op het einde van die Wereldoorlog nog duidelijker aanwezig, toen hier, op deze plek, het Heuvelplein, het hele plein ontplofte na een inslag van een V-bom met vele doden, ook burgerslachtoffers, als gevolg.

Kortom: wij willen dat Essen:

  • op alle vlakken een warme gemeente is en zal blijven.

  • Een gemeente waar mensen niet op huidskleur of op godsdienst worden beoordeeld.

  • Een gemeente waar het goed is om bijeen te komen,

  • waar verenigingen hun goede werk kunnen voortzetten1,

  • waar er sociale cohesie is in de wijken, met zo weinig mogelijk vereenzaming, met zo weinig mogelijk verzuring.

***

Dat gezegd zijnde, hebben we als gemeentebestuur, als lokaal bestuur, natuurlijk een opdracht om de uitdaging van de opvang van deze mensen zo goed mogelijk te managen. En gelukkig kan het ocmw dan ook terugvallen op de ervaring die het in het verleden heeft opgedaan:

  • in het verleden heeft het ocmw zonder problemen die taak opgepikt, en tot nu toe zien we daar nog steeds geen grote problemen opduiken. Geloof me, er zijn veel meer en grotere uitdagingen in onze gemeente dan op het opvangen van een twintigtal of zelfs een dertigtal of veertigtal mensen.

  • duidelijk is dat wij geen voorstander zijn van een grootschalige opvang op één locatie. Dat geeft een heel andere context aan het verhaal, en brengt specifieke uitdagingen met zich die de capaciteit van enkel een lokaal bestuur te boven gaan.

  • meer en meer vrijwilligers zijn en worden betrokken, om in een positieve geest te werken aan een goede opvang. Niet alleen van asielzoekers trouwens, maar ook van andere nieuwkomers. Bv. met het Babbelpunt.

  • Over twee aspecten zou ik graag iets dieper in willen gaan, omdat deze verband houden met de petitie, m.n. op het vlak van communicatie en op het vlak van locatie van LOI’s.

Op het vlak van algemene communicatie heeft ons lokaal bestuur vanaf het begin de nadruk gelegd op zo transparant mogelijk te communiceren. Dat is nodig omdat we natuurlijk niet blind zijn. We leven in een perceptiesamenleving, en ook op dat vlak zijn we geen eiland. Vanaf het moment dat een dood kindje aanspoelt op een strand, en heel de wereld dat heeft gezien, dan is er sympathie voor asielzoekers. Maar vanaf de aanrandingen in Keulen kennen we de tegengestelde beweging. Om toch voldoende draagvlak te blijven houden, is het dan ook nodig om goed te communiceren:

  • Daarom werd reeds op 3 december een infonamiddag georganiseerd in het Lokaal Dienstencentrum.

  • Maar eveneens werd een uitgebreide Q&A opgesteld, trouwens een van de eerste initiatieven die een gemeentebestuur op die manier nam. Deze Q&A werd ruim verspreid, inclusief via de sociale media. Op basis van bijkomende vragen van mensen werd deze Q&A nog uitgebreid.

  • En op 2 juni zal opnieuw een info avond worden georganiseerd. Met andere woorden: ik ken niet veel besturen die meer hebben gedaan dan wij.

Op het vlak van locatie van LOI’s, kan het volgende worden meegegeven. Wij vinden het aangewezen dat niet alle asielzoekers geconcentreerd worden in het centrum van de gemeente. Daarom kijkt het ocmw en de gemeente ook naar opportuniteiten buiten het centrum. Ook op Heikant. België is geen eiland in de wereld, Essen niet in België en Heikant is geen eiland in Essen.

Uiteraard biedt een woning in eigendom van de gemeente, dat bovendien is leeg komen te staan, een opportuniteit.

Vanuit het ocmw werd dan ook terecht beslist om met Fedasil een conventie af te sluiten voor de woning Paviljoen, voor een periode van drie jaar, voor de huisvesting van vier personen, ter vervanging van een ander LOI in het centrum.

Stedenbouwkundig is het geen enkel probleem om daar asielzoekers tijdelijk in onder te brengen. Het Besluit van de Vlaamse Regering tot bepaling van de vergunningsplichtige functiewijzigingen is immers bij besluit van 30 oktober 2015 aangepast specifiek i.f.v. de asielproblematiek, en dat voor tijdelijke behoeften van niet langer dan drie jaar.

Sommige mensen verwijten het gemeentebestuur om een schimmige communicatie te voeren over de opvang van asielzoekers op Heikant. Ik nodig iedereen uit om suggesties te doen hoe we onze communicatie nog kunnen verbeteren. Echter, het feit dat sommigen rondbazuinen dat op Heikant een grootschalige opvang zal worden voorzien, is volgens mij volledig terug te brengen tot een soort van ingebakken wantrouwen. Het gaat over een LOI zoals er velen zijn overal in België. Zoals er ook in Essen al jaren bestaan, zonder dat er enig probleem mee is. Nooit hebben wij gezegd dat op Heikant een grootschalig opvanginitiatief zal ingericht worden. Toen mij de vraag werd gesteld op de algemene vergadering van de BIN Heikant heb ik ook duidelijk gesteld dat het over een initiatief ging van opvang voor een viertal mensen. Nadien is dat nog eens in een BuurInfoBrief vermeld. Hier is niets heimelijk gebeurd, integendeel.

***

Samengevat, hoop ik dat hiermee de ongerustheid kan gaan liggen en dat de positieve energie het overneemt. Van onze kant zullen wij er alles aan doen om deze uitdaging tot een goed einde te brengen.

Essen heeft in zijn geschiedenis al veel meegemaakt. Dertig of veertig asielzoekers kunnen wij heus wel opvangen in onze mooie gemeente. En ook Heikant kan heus wel vier asielzoekers aan. Laten wij niet de fout maken om bekrompen te reageren en om in onze cocoon te kruipen, om de Bange Blanke Essenaar uit te hangen, laten wij integendeel deze mensen verwelkomen en hen laten zien dat Essen een van de mooiste gemeenten is van België.

 

 

Gaston Van Tichelt,

Burgemeester

26 april 2016

 

1 'Wij zijn scouts en gidsen, meisjes en jongens,
elk met een eigen verhaal. Iedereen kan erbij.
We gaan samen op verkenning en durven tuimelen in het leven.
De natuur is onze troef.
We geloven in onszelf, in elkaar en in iets meer.
We spelen een spel dat niet luchtledig is, in vrije tijd die niet vrijblijvend is.
Met groot plezier en kleine daden komen we op voor onze omgeving en voor een kleurrijk Vlaanderen.
Zo dromen we luidop van gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld.'